Trong biến động của kinh tế thế giới, các chuyên gia thế giới đánh giá Việt Nam (VN) là quốc gia dễ bị tổn thương nhất trong các nền kinh tế châu Á. VN tiếp tục đương đầu với lạm phát và lãi suất trong khi thị trường chứng khoán còn ảm đạm và có thể còn kéo dài. Ông Ken Atkinson - Giám đốc điều hành của Grant Thornton VN - nhận xét, trong hơn 20 năm làm việc tại VN, lần đầu tiên ông thấy nhiều chủ doanh nghiệp (DN) VN bi quan về tương lai, do 72% DN đang phải gánh các khoản vay quá cao và 50% thiếu vốn lưu động.
Bảng xếp hạng của VN Report năm 2010 chỉ ra rằng, hiệu quả kinh tế của 500 DN hàng đầu VN có xu hướng giảm. VN Report chia DN thành 2 bảng xếp hạng chính. Bảng 1, doanh thu 500 DN lớn nhất VN. Bảng 2, doanh thu 500 DN tư nhân lớn nhất VN. Số lượng DN trong cả 2 bảng đều giảm dần, trung bình giảm 3% mỗi năm. Nếu như trong bảng xếp hạng năm 2007, tổng số trong 2 bảng là 897 thì năm 2010 chỉ còn 829. Trái với kỳ vọng năm 2010, các DN tư nhân lớn tiếp tục “đội sổ” về hiệu quả kinh doanh, thấp hơn nhiều so với các DN FDI và DN nhà nước. “Nguyên nhân chủ yếu là các DN này đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận đất đai, vốn và thị trường trong nước.
Theo ông Đậu Anh Tuấn - Phó trưởng Ban Pháp chế, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), 10 năm qua, số lượng doanh nghiệp tư nhân (DNTN) tăng nhanh, trung bình khoảng 22% và có đóng góp thiết thực cho nền kinh tế. Tuy nhiên, hầu hết DNTN đều thuộc loại nhỏ và cực nhỏ, khả năng cạnh tranh, áp dụng công nghệ còn yếu, tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư của các DNTN thấp. Những khó khăn lớn của DNTN vẫn là vốn, thủ tục hành chính, đất đai, cơ sở hạ tầng, nhân lực. Gần đây đã có những tín hiệu tích cực, đặc biệt là việc thực hiện Đề án 30 về cải cách thủ tục hành chính của Chính phủ. “Nhưng vấn đề là làm thế nào để các cơ chế, chính sách tạo ra những hiệu ứng tốt cho nền kinh tế. Trong một điều tra gần đây của VCCI về đối tác kinh doanh của khu vực kinh tế tư nhân, thu hút sự tham gia của gần 10.000 DNTN, chỉ có 6,9% DNTN cho biết có mối liên kết, quan hệ làm ăn với các DN có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). “Điều này thể hiện một trong những thất bại của chính sách FDI và lý giải tại sao công nghiệp phụ trợ của Việt Nam vẫn kém phát triển”, ông Tuấn nói.
Báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy, chỉ trong 9 tháng đầu năm 2011, có khoảng 57,8 nghìn DN đăng ký kinh doanh với tổng vốn đăng ký ước đạt trên 363,7 nghìn tỷ đồng, giảm 7,8% về số DN đăng ký mới và giảm 4% về số vốn đăng ký so với cùng kỳ năm 2010; có 48.700 DN giải thể hoặc ngừng hoạt động, tăng 21,8% so với cùng kỳ năm trước, nhiều DN phải thu hẹp sản xuất, giảm hiệu quả, thậm chí thua lỗ. Lợi nhuận trước thuế trên vốn sở hữu của tập đoàn kinh tế nhà nước đạt khoảng 13,1%, thấp hơn nhiều so với lãi suất vay ngân hàng thương mại. “Sức khỏe DN bị hao hụt nặng. Trong 9 tháng có tới 9% tổng số DN đóng cửa, đủ nói lên tính nghiêm trọng của tình hình”, PGS Trần Đình Thiên nhận định.
|
PGS.TS Trần Đình Thiên - Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam
Kinh tế VN 2012 khó khăn hơn nhiều so với năm 2011 do lâm vào xu hướng suy giảm tốc độ tăng trưởng, lạm phát cao, thâm hụt thương mại, thâm hụt ngân sách nặng nề, đồng tiền yếu kém nhất châu Á. Tình trạng này kéo dài nhiều năm và chưa có dấu hiện được chặn lại một cách chắc chắn. Trong bối cảnh đó, VN vẫn chưa trả lời một cách thực sự câu hỏi: Nhà nước làm gì, thị trường làm gì? Chính phủ làm gì, DN làm gì? Khi chúng ta còn lẫn lộn chức năng thì không thể hoạt động hiệu quả được.
Việc của Chính phủ hiện nay là tạo tiền đề cho quá trình tái cơ cấu, là xử lý trạng thái bộ máy hiện nay và tập trung vào câu chuyện cải cách lương. Lương không phải chỉ tăng tiền. Khái niệm lương ở đây chính là thể hiện toàn bộ hệ thống hoạt động có năng lực, hoạt động có trách nhiệm.
Chính phủ đã có thông điệp năm 2012 sẽ kéo lạm phát xuống dưới 10%; GDP 6%. Các mục tiêu đề ra là khả thi, kể cả mục tiêu tăng trưởng có vẻ rất khó, song chúng ta chưa bao giờ không đạt mục tiêu tăng trưởng. Nhưng phục hồi nền kinh tế mới là vấn đề. |
Song Anh
(Công Thương)