Ghi điểm ở quý 4

Công ty chuyên phân tích đánh giá thông tin toàn cầu Nielsen của Mỹ vừa công bố kết quả "Khảo sát toàn cầu về niềm tin người tiêu dùng và dự định mua sắm quí 4-2011” trong đó có nhiều điểm nhấn tập trung ở Việt Nam.

Đáng chú ý được Nielsen đưa ra trong bảng kết quả là Chỉ số niềm tin tiêu dùng Việt Nam đứng ở mức 99 điểm trong quý IV-2011, tăng 3 điểm so với quý trước và là lần đầu tiên tăng điểm trong năm 2011 sau ba quý liên tiếp giảm điểm trước đó. Trong khi đó, chỉ số này ở khu vực châu Âu giảm điểm ở 24 trong tổng số 27 quốc gia làm khảo sát.

Cụ thể, Nielsen đã tiến hành tổng kết niềm tin, các mối lo ngại và xu hướng mua sắm của hơn 28.000 người tiêu dùng trên internet ở 56 quốc gia. Trong thang điểm của Nielsen, 100 điểm được coi là ranh giới quan trọng phân định mức độ lạc quan hay bi quan của người tiêu dùng. Rõ ràng Việt Nam đang có cái nhìn lạc quan hơn hẳn nhiều nước.

Theo quan điểm của các chuyên gia, người tiêu dùng là dẫn chứng phản ánh tình hình kinh tế của các quốc gia. Nhiều nơi trên thế giới đã trải qua những thời kỳ khó khăn nhất định, với những thiên tai, sự bất ổn chính trị, tình hình tài chính nợ công lan rộng khắp khu vực đồng Euro. Do đó, không có gì ngạc nhiên khi thấy tâm lý người tiêu dùng bị ảnh hưởng. Bản thân tình hình chính trị, kinh tế tại Việt Nam vẫn có tính vững hơn một số nước khác nên niềm tin người Việt sẽ cao hơn các quốc gia vùng châu Âu.

Một chuyên viên phân tích thị trường trong nước nhìn nhận lạc quan, nếu nhìn vào điểm số 99 chứng tỏ người dân đã có niềm tin hơn vào quản lý kinh tế của chính phủ. Trong đó, cụ thể nhất là tin vào các chính sách điều hành Nghị quyết 11. Quý IV cũng là thời điểm nghị quyết được đi vào cuộc sống.

Các chỉ tiêu tìm việc, về tăng giá thực phẩm, về sức khỏe tại Việt Nam đều có những khả quan nhất định. Hơn một nửa (58%) người tiêu dùng Việt Nam tin triển vọng công việc của họ sẽ tuyệt vời/tốt trong năm 2012, tăng 1% so với quý III-2011 và 54% người tiêu dùng mô tả tình trạng tài chính cá nhân của mình là xuất sắc/tốt, tăng 1 điểm so với quý III-2011. Tuy nhiên, người Việt Nam tỏ ra thận trọng khi có tới 71% số người được hỏi thừa nhận khoảng thời gian trong 12 tháng tới sẽ không phải là thời điểm tốt để mua những thứ họ muốn và cần, không thay đổi từ quí 3 - 2011.

Tuy nhiên, bên cạnh tâm lý lạc quan do Nielsen đưa ra, nhiều chuyên gia kinh tế cũng tỏ ra thận trọng. Đặc biệt là trong bối cảnh trước những diễn biến khó đoán định của nền kinh tế. Vì vậy có tới hai phần ba (66%) số người trả lời trực tuyến tại Việt Nam cho biết họ tin rằng nước mình đang trong thời kỳ suy thoái, giảm 3 điểm so với quý trước nhưng vẫn cao hơn 11 điểm so với cùng kỳ năm ngoái. Sự không chắc chắn vẫn còn rõ ràng khi 84% người tiêu dùng trực tuyến cho biết họ đã thay đổi chi tiêu để tiết kiệm chi phí sinh hoạt, giảm 2% so với quý trước, chủ yếu vào các khoản: khí đốt và điện (67%), giải trí ngoài gia đình (61%), quần áo mới (60%), chi phí điện thoại (51%), thay thế/nâng cấp các vật dụng chủ yếu trong nhà (49%) và nâng cấp công nghệ (49%).

Nhưng cũng nhiều quan ngại

Bình luận về Chỉ số niềm tin tiêu dùng tại Việt Nam lọt vào top 10, TS Nguyễn Minh Phong, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế-xã hội Hà Nội cho biết: nếu so với thế giới, khi tiến hành những điều tra về triển vọng thì vị trí, kết quả của Việt Nam chắc chắn cao hơn. Đặc biệt, người Việt luôn lạc quan do đó ảnh hưởng tới tính chính xác điều tra. Ông Phong cho rằng, có kết quả trên là do khảo sát được tiến hành vào đầu tháng 12, đây là thời điểm nhiều người có kế hoạch lĩnh thưởng tiền Tết và có kế hoạch chi tiêu mua sắm cho gia đình. Tuy nhiên, nhu cầu chi tiêu là một chuyện còn khả năng chi tiêu lại là chuyện khác, không thể đánh đồng giữa hai khái niệm này.

Về những kết quả mà Nielsen vừa công bố nói trên, ông Nguyễn Đình Cung, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương tỏ ra quan ngại rằng, cần tìm hiểu cụ thể hơn về cách lấy mẫu, phương pháp điều tra từ đó mới có nhìn nhận khách quan hơn cũng như có quan điểm đúng mức hơn. Ông Cung cho rằng không phải người dân nào cũng được tiếp cận phương pháp của Nielsen, số lượng người được Nielsen chọn để làm khảo sát là quá nhỏ. Bản thân một báo cáo sẽ không phản ánh được hết tình hình.

Chuyên gia cao cấp kinh tế Lê Đăng Doanh cũng cho rằng, phải nhìn vào thực tế chỉ số hàng tồn kho tháng 1 tăng mạnh. Cụ thể các mặt hàng liên quan đến xây dựng như sắt thép, xi măng không bán được. Bản thân các doanh nghiệp trong dịp Tết cũng phải tung ra nhiều hình thức khuyến mãi. TS Doanh hài hước đưa ra thông điệp "nếu như khảo sát tiến hành với giới thượng lưu, vào những mặt hàng xa xỉ, đối tượng hỏi là giàu đi mua ô tô chạy thuế thì đúng. Còn đại bộ phận người dân Việt Nam, họ đang phải thắt chặt hầu bao hơn vì khó khăn đang chồng khó khăn”.

T.H
(Đại Đoàn Kết)